Цифрлық теңге – ұлттық валютаның жаңа, үшінші формасы. Ол қолма-қол және қолма-қол ақшасыз төлем құралдарын толықтырып, цифрлық форматта айналымға енгізіледі. Мамандардың айтуынша, бұл жүйе қаржы айналымын тиімді бақылауға мүмкіндік беріп, көлеңкелі экономиканың үлесін азайтуға ықпал етеді.
Жоба алғаш рет 2021 жылы пилоттық режимде іске қосылды. Содан бері цифрлық теңгені енгізудің технологиялық платформасы әзірленіп, оны жетілдіру жұмыстары жүргізіліп келеді. Қазіргі таңда жоба бірнеше кезең бойынша жүзеге асырылып, оған екінші деңгейлі банктер мен ірі ұлттық компаниялар тартылған.
Цифрлық теңгенің басты ерекшеліктерінің бірі – оның бағдарламаланатындығында. Бұл қаржының мақсатты жұмсалуын бақылауға мүмкіндік береді. Мысалы, пилоттық жоба аясында цифрлық теңге Ұлттық қор қаражаты есебінен қаржыландырылатын инфрақұрылымдық жобаларда қолданылып жатыр. Атап айтқанда, «Достық – Мойынты» теміржол учаскесінің құрылысына бөлінген қаражат осы жүйе арқылы қадағаланды.
Жаңа төлем құралының тағы бір артықшылығы – оның ашықтығы. Таңбаланған цифрлық теңге тек нақты міндеттемелер орындалған жағдайда ғана төленеді. Бұл бюджет қаражатының тиімді әрі мақсатты жұмсалуын қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар цифрлық теңге криптовалюта емес. Ол Ұлттық банк тарапынан толық бақыланады және дәстүрлі теңгемен тең бағамда қолданылады. Пайдаланушылар цифрлық әмияндағы қаражатты банк шоттарындағы ақшамен еш кедергісіз айырбастай алады.
Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, бүгінгі таңда әлемнің бірқатар елдері орталық банктердің цифрлық валюталарын сынақтан өткізіп жатыр. Қазақстан да осы бағытта белсенді жұмыс жүргізіп, цифрлық қаржы технологияларын дамытуға басымдық беруде.
Сарапшылардың пікірінше, цифрлық теңгені толық енгізу елдің қаржы жүйесіне елеулі өзгерістер әкелуі мүмкін. Ол мемлекеттік шығындарды тиімді басқаруға, әлеуметтік төлемдердің ашықтығын арттыруға және қаржы нарығының тұрақтылығын күшейтуге мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда, цифрлық теңге жобасы – Қазақстанның цифрлық экономикаға көшу жолындағы маңызды қадамдарының бірі. Бұл бастама қаржы секторын жаңғыртып қана қоймай, елдің экономикалық дамуына жаңа серпін бермек.
