Жаңа талаптарға сәйкес, коллекторлар борышкерлермен байланыс орнату тәртібін қатаң сақтауы тиіс. Енді олар қарыз алушыларға тек белгіленген уақыттарда ғана хабарласа алады және аптасына үш реттен артық қоңырау шалуға тыйым салынады. Бұл өзгеріс азаматтардың күнделікті өміріне кедергі келтіретін, жүйке жүйесіне әсер ететін шамадан тыс қысымды азайтуға бағытталған. Бұған дейін тәуліктің кез келген уақытында мазалаған жағдайлар жиі тіркелген болатын.
Сонымен қатар, коллекторлар мен борышкерлер арасындағы барлық сөйлесулер міндетті түрде жазылуы тиіс. Бұл талап екі тарап үшін де маңызды: бір жағынан, азаматтар заңсыз әрекеттерді дәлелдей алады, екінші жағынан, агенттіктер өздерінің заң аясында жұмыс істегенін көрсетуге мүмкіндік алады. Мұндай бақылау тетігі нарықтағы ашықтықты арттырып, даулы жағдайларды әділ шешуге ықпал етеді.
Қолданыстағы әкімшілік айыппұлдардың жеткіліксіздігі де көтерілген мәселелердің бірі болды. Осыған байланысты айыппұл мөлшерін бірнеше есе арттыру жоспарланып отыр. Себебі бұрынғы санкциялар кейбір ұйымдар үшін елеулі тосқауыл болмаған. Енді заң бұзушылықтар үшін салынатын жаза күшейтіліп, олардың әсері нақты сезілетін деңгейге жеткізіледі. Бұл коллекторлық агенттіктерді заң талаптарын қатаң сақтауға мәжбүр етеді.
Жаңа өзгерістер тек ұйымдарға ғана емес, олардың басшыларына да тікелей қатысты. Егер заң бұзушылықтар анықталса, жетекшілерді қызметтен шеттету немесе олардың лауазымға тағайындалуына берілген келісімді қайтарып алу шаралары қарастырылған. Бұл корпоративтік жауапкершілікті күшейтіп, басқару деңгейіндегі тәртіпті арттыруға бағытталған.
Ең қатаң шаралардың бірі – коллекторлық агенттікті арнайы реестрден шығару. Бұл жағдайда ұйым өз қызметін толық тоқтатуға мәжбүр болады. Мұндай шешім жүйелі түрде заң бұзған немесе азаматтардың құқықтарын өрескел бұзған компанияларға қатысты қабылданады. Осылайша, мемлекет нарықты заң талаптарына сай жұмыс істейтін қатысушылармен ғана қалдыруды көздейді.
Сонымен қатар, Қазақстанда коллекторлық қызмет саласында өзін-өзі реттейтін ұйымдар құру жоспарланып отыр. Бұл құрылымдар нарықтың ішкі стандарттарын әзірлеп, қатысушылардың этикалық нормаларды сақтауын қадағалайды. Қажет болған жағдайда олар өз мүшелеріне санкциялар да қолдана алады. Бұл тәсіл мемлекеттік бақылаумен қатар, саланың өзіндік жауапкершілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда, енгізіліп жатқан өзгерістер коллекторлық нарықты жүйелеуге, азаматтардың құқықтарын қорғауға және қаржы секторына деген сенімді нығайтуға бағытталған. Егер бұл талаптар толық орындалып, бақылау тиімді жүргізілсе, Қазақстандағы қарыз өндіріп алу жүйесі біртіндеп ашық әрі әділетті модельге көшуі мүмкін.
